Ondervoeding

Wanneer er over ondervoeding gesproken wordt, denken veel mensen dat dit alleen in ontwikkelingslanden voorkomt. Dit is echter niet het geval. Ondervoeding bij ziekte is een groot probleem binnen de Nederlandse gezondheidszorg. Het hoogste percentage bevindt zich in het ziekenhuis gevolgd door het verpleeghuis en de thuissituatie.

Definitie ondervoeding

In het algemeen wordt er gesproken van ondervoeding wanneer er sprake is van ongewenst gewichtsverlies van meer dan 10% in de laatste 6 maanden of meer dan 5% in de laatste maand. Verder is er ook sprake van ondervoeding bij een Body Mass Index (BMI) kleiner dan 18,5.

Oorzaken ondervoeding
Er zijn verschillende oorzaken van ondervoeding. Ondervoeding kan veroorzaakt worden door:

• gebrek aan eetlust;
• niet of onvoldoende kunnen eten (psychische en/of lichamelijke oorzaken);
• verlies van voedingstoffen (bijv. diarree);
• verhoogde benodigde hoeveelheid voeding per dag.

Ziekte gerelateerde ondervoeding
Ziekte gerelateerde ondervoeding ontstaat door een tekort aan voedingstoffen ten gevolge van ziekte. In westerse landen komt ondervoeding op basis van ziekte het meeste voor. Ziektegerelateerde ondervoeding leidt tot langzamer herstel en complicaties bij ziekte en operaties. Andere mogelijke gevolgen van ondervoeding zijn:

• verlies van lichaamsgewicht en spiermassa;
• daling van de weerstand;
• verhoogde kans op complicaties zoals infecties en decubitus ('doorliggen');
• een vertraagde wondgenezing.

Hoe vaak en waar komt ondervoeding voor?
Ouderen, chronisch zieken en patiënten rond een operatie zijn  belangrijke risicogroepen. Uit onderzoek blijkt dat in het ziekenhuis 25-40%, in het verpleeghuis 20-25% en in de thuissituatie 15-25% van de patiënten ondervoed is. 

Behandeling en preventie ondervoeding
Slechts bij de helft van de patiënten met een risico op ondervoeding wordt actie ondernomen. Maatregelen die genomen kunnen worden zijn het aanpassen van de gewone voeding of het gebruik van drink- of sondevoeding. Uw arts of diëtist kan u hierbij helpen.

Screenen op ondervoeding
Er zijn diverse hulpmiddelen om ondervoeding te herkennen. De bekendste instrumenten zijn de SNAQ (Short Nutritional Assessment Questionnaire) en de MUST (Malnutrition Universal Screening Tool). Met beide methoden kan een arts of diëtist vaststellen of er sprake is van (een verhoogd risico op) ondervoeding en of er actie ondernomen moet worden.
Aan de hand van de uitkomsten van deze meetmethoden kan besloten worden een patiënt (tijdelijk) drink- of sondevoeding voor te schrijven of andere dieetmaatregelen te nemen.

Meer informatie

Meer informatie over ondervoeding kunt u vinden op de volgende website: